شرح و تفسير مردان الهى و اهل ذكر امام عليه السّلام بعد از بيان آثار ذكر خدا در صيقل دادن دلها و آثار گستردهء آن در روح و جان آدمى به شرح حال كسانى مىپردازد كه به راستى اهل ذكرند و صفات آنها را يكى بعد از ديگرى بيان مىكند . نخست مىفرمايد : « ياد خدا اهلى دارد كه آن را به جاى ( زرق و برق ) دنيا بر گزيده‌اند » ؛ ( و إنّ للذّكر لأهلا أخذوه من الدّنيا بدلا ) . اشاره به اينكه ياد خدا سبب مىشود كه فريفتهء ماديّات زودگذر دنيا نشوند همان دنيايى كه عشق به آن در احاديث اسلامى « رأس كلّ خطيئة » و منشأ انواع گناهان شمرده شده است . البتّه مفهوم اين سخن اين نيست كه آنها مانند راهبان دير نشين و تاركان دنيا پشت پا به زندگى اجتماعى مىزنند ( به قرينهء جمله‌هايى كه بعد از آن مىآيد ) بلكه منظور اين است آنها اسير چنگال دنيا نمىشوند . در اينكه منظور از « ذكر » و « اهل » چيست ؟ دو تفسير عمده براى آن ذكر شده است : يكى خاص و ديگرى عام ؛ تفسير خاص آن اين است كه منظور از ذكر پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله يا قرآن است و اهل ذكر « اهل بيت » و امامان معصوم‌اند و صفاتى كه بعد از اين جمله دربارهء اهل ذكر آمده به طور كامل بر آنها منطبق مىشود . مفهوم عام آن همهء عالمان با تقوا و مؤمنان كامل را شامل مىشود و صفاتى كه بعد از آن است نيز بر آنها منطبق است . البتّه هيچ مانعى از جمع در ميان اين دو معنا نيست ؛ مفهوم جمله عام است و اهل بيت ، مصداقهاى بارز و چهره‌هاى درخشان آن هستند . آنگاه امام عليه السّلام در ادامهء اين سخن آثار ذكر اللّه را در وجود اين گروه در ضمن پنج وصف بيان مىكند و مىفرمايد : « لذا هيچ تجارت و داد و ستدى آنها را از ياد خدا باز نداشته است » ؛ ( فلم تشغلهم تجارة و لا بيع عنه ) .